Mijn zuster is een kunstenaar. Dat wist ik allang, maar gelukkig is ze er zelf ook achter gekomen. Zij maakt onwaarschijnlijk mooie dingen van papier en/of stof, maar ook van andere materialen. Het leukste vind ik dat ze van wat anderen afval zouden noemen en weg zouden gooien, toch weer nieuwe en prachtige dingen bedenkt én maakt. Ik vind het kunst. Anderen noemen het misschien een ambacht of ambachtelijk. Kunstnijverheid.
Maar wat is nu eigenlijk kunst? Wat is ambacht? Volgens Wikipedia: Kunst is de bewuste creatie van iets moois of betekenisvols met behulp van vaardigheid en verbeelding. Kunst moet dus betekenisvol zijn, maar wie bepaalt dat? Ik vind de muziek van Schönberg mooi en bijzonder betekenisvol, maar de meeste mensen hebben niet zoveel met dodekafonie, begrijpen het misschien niet. Vaardigheid is wellicht makkelijker te meten, maar het belangrijkste woord in deze definitie lijkt me toch verbeelding. Kunst is iets maken van niets. Eerst was er niets, en dat niets kan dan van alles zijn, grappig genoeg. In het geval van muziek is het niets stilte. Hoewel…er zijn maar weinig componisten die werkelijk met niets beginnen. De meeste composities zijn immers gecomponeerd voor een bepaald instrument of combinatie van instrumenten. Het niets wordt dan bepaald door ambitus en geluid van die instrumenten. De componist vertaald dan zijn idee naar notenschrift en de musici kunnen dat dan weer vertalen naar muziek. Als je zo kijkt is de componist de kunstenaar en zijn de uitvoerende musici ambachtslieden.
Want wat is ambacht dan? Volgens Wikipedia: Een ambacht is handwerk dat wordt aangeleerd om een beroep mee uit te oefenen. In het geval van musici: geleerd een instrument te bespelen om de kunst van de componist te verklanken. Zoiets. Misschien dat sommige musici aanstoot nemen dat ik zo luchtig hun (en mijn) vak een ambacht noem in plaats van kunst. Veel musici noemen zichzelf toonkunstenaar. Zelf vind ik dat je pas toonkunstenaar bent als je heel nieuwe geluiden weet te bedenken of muziek weet te maken op alledaagse dingen die niet als muziekinstrument bedacht zijn. Of als je componist bent. Een improvisator vormt daarbij een uitzondering. In de klassieke muziekwereld zijn het eigenlijk alleen de organisten die nog weleens improviseren. Die zou je dan ook kunstenaar kunnen noemen, als je mijn rigide uitleg volgt. Ook ik voel me regelmatig geroepen te improviseren wanneer ik achter het orgel zit en er tijdens een dienst een langere stilte valt dan van tevoren bedacht. Als de collecte, de offerande of de communie langer duurt dan de geprogrammeerde muziek bijvoorbeeld. Of als de dominee of priester ineens bedenkt dat hij iets is vergeten en zonder verdere mededeling het altaar verlaat (en ja, dat gebeurd echt! Je kunt het zo gek niet verzinnen of het is weleens gebeurd.) Maar over het algemeen begeleid ik liederen als ik achter het orgel zit. En ik vind het een groot voorrecht dat ik een ambacht heb waarbij ik andere mensen het zingen musiceren kan faciliteren.
Enfin, mijn zus dus die maakt heel mooie dingen én ze kan ook andere mensen leren hoe ze zelf mooie dingen kunnen maken. Ik weet tenminste dat ik met de Bible Journaling Club al heel wat geleerd heb over werken met papier en lijm en inkt. Dat is dus haar ambacht. Het feit dat ze van het afval dat de cursisten achterlaten weer nieuwe dingen bedenkt en maakt; dát maakt haar een kunstenaar. Niet het uitvoeren van een idee is wat kunst kunst maakt, maar het idee zelf! Neem eens een kijkje op haar site en leer ook creatief bezig zijn. Het is zo leuk! Bijvoorbeeld de Selfieclub, waar iedereen gestimuleerd wordt optimistisch en met liefde naar zichzelf te kijken.
(Als je liever muziek maakt: er is nog ruimte op de scratchdag 19 augustus in dorpshuis de Waldhorn in Den Hoorn op Texel. Voor meer informatie en aanmelden, volg de link.)
Uiteindelijk is het natuurlijk allemaal alleen maar semantiek; ambacht, kunst, kunstnijverheid. Beauty is in the eye of the beholder tenslotte. Een uitspraak die overigens terug te leiden is tot Plato. En wat maakt het ook uit? Zolang er voor elke vorm van kunst, kitsch en kunstnijverheid ruimte is en blijft. Zolang er geen verbod of ban komt op kunst die volgens overheden aanstootgevend zijn, entartete kunst zoals die in nazi-Duitsland genoemd werd. Aan de andere kant mag er dan natuurlijk ook geen verbod komen elke kunst te bekritiseren. Misschien is dat wel de allerbelangrijkste functie van kunst: dat mensen geprikkeld worden over zaken te praten die zonder die kunst nooit ter sprake zou komen.
JuniperPiaRachel 