Leerlingen, leerlingen, leerlingen

Ik heb weleens ergens gelezen dat 80% van de volwassenen spijt heeft in zijn/haar jeugd geen muziekles te hebben gevolgd, terwijl slechts 20% van de kinderen muziekles krijgt. Dit is natuurlijk heel erg scheef! Een groot deel van mijn lespraktijk bestaat uit volwassen spijtoptanten die alsnog willen leren spelen, dus hoewel ik de percentages niet wetenschappelijk kan onderbouwen, zegt mijn ervaring dat het klopt.

Gistermiddag lag ik lui een filmpje te kijken toen een volwassen leerling een berichtje stuurde: Ben je druk? Ik wil eigenlijk NU een les hebben! Het is een heel leuke leerling dus ik antwoordde: vooruit met de geit! Hij heeft geen geit, maar hij kwam toch een lesje halen. Heel intelligente en muzikale man die altijd heel leuke vragen stelt. Bijvoorbeeld stuurde ik hem laatst een opname van een stuk van Reger dat ik net heb ingestudeerd en toen vroeg hij of ik het nog eens wilde spelen waar hij bij was zodat hij de bladmuziek mee kon lezen. Overigens stuurde ik hem dat omdat ik vind dat ik hem een beetje moet opvoeden want zijn liefde voor muziek gaat niet verder dan de klassieke periode en daarna is ook nog zoveel prachtige muziek gecomponeerd.

Van de week had ik ook voor het eerst een onlineles met een leerling van 73. Ze was een beetje nerveus over deze nieuwe manier van les krijgen, maar het ging goed. Ik heb daar bewondering voor, nog zoveel nieuwe dingen leren en doen op die leeftijd. Het stuk wat ze speelde, klonk goed maar was een beetje te langzaam. Ze vraagt me hoe snel ze de metronoom moet zetten? (Voor degene onder ons die niet weten wat een metronoom is: een ding dat tikt en wat je in kunt stellen hoeveel tikken per minuut hij geeft. Musici gebruiken deze om een stuk in één tempo te (leren) spelen, tempo te verhogen of een maat te leren begrijpen.) Ik noem een getal, zij probeert het uit, we zijn tevreden en gaan naar een volgend stuk. Tijdens het spelen hoor ik nog steeds iets tikken, dus ik vraag of de metronoom soms nog aanstaat? Nee, het blijkt haar Friese staartklok. 😆

Vorige week nog had ik een volwassen beginner op les die totaal gefrustreerd was omdat de stukken die ik haar had opgegeven, niet lukte. Het probleem is puur motorisch. Vingers, handen en hoofd moeten allemaal nieuwe dingen doen en lopen in ontwikkeling niet gelijk op. En als dan je puberzoon thuiskomt uit school, achter jouw piano gaat zitten en met behulp van een YT-filmpje in no time een liedje naspeelt, dan begrijp ik de frustratie! Maar zo werkt het gewoon niet, helaas. Gaan andere leerprocessen geleidelijk en haast ongemerkt, muziek leren gaat schoksgewijs. Een hele tijd op hetzelfde niveau en dan ineens een sprong vooruit. Als leerlingen tegen die sprong aanzitten, wat meestal aangegeven wordt door verbaal geuite frustratie met het gebrek aan vooruitgang, is het mijn taak positieve energie te geven en de animo levend te houden. Ik vergelijk de hersens dan vaak met een snelweg waar gewerkt wordt aan nieuwe afslagen en nieuwe knooppunten. Het is heel vervelend en frustrerend als je elke ochtend in de file staat en het gevoel hebt niet vooruit te komen, maar zodra de neuronensnelwegen in je hersenpan klaar zijn en je vooruit schiet, denk je niet eens meer aan de voorgaande ellende!

Soms staat ook de staat van zijn vorderingen in de weg. Bijvoorbeeld als er een ingrijpende, levensveranderende gebeurtenis heeft plaatsgevonden. Of omdat er een gedachte zich heeft vastgezet die averechts werkt. Dat hoeft niet eens per se een negatieve gedachte te zijn! Zo had ik een leerling van 14 met een behoorlijke dosis muzikaal talent. Pubers vind ik altijd een uitdaging. Ik vind het moeilijk om contact te leggen en nog moeilijker om te zien of de woorden die ik zeg, de aanwijzingen die ik geef op een juiste manier verwerkt en opgeslagen worden. Enfin, deze jongeman dus heeft nooit eerder muziekles gehad, maar zit al jaren op zijn keyboard liedjes na te spelen op zijn gehoor, niet gehinderd door welke kennis van muziek of muziektheorie dan ook maar. Waarschijnlijk wordt hij door zijn familie voortdurend geprezen en vertellen ze aan een ieder die het maar horen wil, hoe ontzettend muzikaal hij is en hoe verschrikkelijk goed hij piano kan spelen. Nu ben ik er altijd voor kinderen de hemel in te prijzen, zeker als er duidelijk een kern van waarheid in zit maar in dit geval heeft de gedachte dat hij ontzettend goed piano kan spelen wortel geschoten in zijn puberbrein en vindt hij les in iets wat hij al denkt te kunnen totaal overbodig. De eerste drie of vier lessen zat hij dan ook ongeïnteresseerd op de pianokruk en oefende niks van de stukken die ik hem opgaf. Ik werd er een beetje wanhopig van. Hoe kon ik deze jongeman bereiken? In de laatste les voor de herfstvakantie heb ik hem ernstig toegesproken. Ik bevestigde zijn talent en vertelde er direct bij dat als hij doorgaat zoals hij nu doet, hij best aardig piano zal kunnen leren spelen. Maar als hij serieus gaat oefenen en de saaie dingen doet die ik hem als huiswerk meegeef, dan ja dán zal hij fantastisch piano kunnen leren spelen. De keus is aan jou, zei ik. Na de herfstvakantie kwam hij op les en tot mijn stomme verbazing had hij niet alleen zeer ijverig gestudeerd, hij vertelde ook heel spontaan en open over wat hij die dag allemaal had meegemaakt. Hij luisterde aandachtig naar mijn aanwijzingen en maakte dankbaar gebruik van de vijf minuten die ik hem gaf om te spelen waar hij zin in had. Hij had duidelijk over mijn woorden nagedacht en een beslissing genomen. Nu hij bevrijd is van de gedachte die hem gevangen hield, kan hij verder groeien.

Ik denk ook dat er (aan onze kant van de wereld in ieder geval) een fleem van heiligheid om muziek heen hangt. Je mag alleen muziek maken als je het perfect kan. Dat komt natuurlijk ook door de enorme hoeveelheid schijnbaar perfecte opnames die overal te vinden en te horen zijn. Wat veel mensen zich niet realiseren is dat die opnames meestal zijn samengesteld uit verschillende opnames waar de beste stukjes uitgeknipt en aan elkaar geplakt worden. Er ontstaat zo een schijnbaar perfecte uitvoering van een stuk, terwijl het feitelijk een aantal minder perfecte maar ongetwijfeld veel interessantere uitvoeringen zijn geweest. Ik vind het heel zorgelijk dat er zo over muziek wordt gedacht. Ik kan me ook heel boos maken over (muziek)docenten die tegen leerlingen zeggen dat ze niet mee mogen doen aan de einduitvoering of schoolmusical omdat ze niet kunnen zingen of spelen of dat wat ze zingen of spelen niet voldoet aan de kwaliteitseisen. Ik denk dan dat er met die eisen iets niet in orde is. Muziek gaat niet over perfectie!

Muziek is ons door God gegeven, niet alleen om Zijn lof te zingen. Ook om ons op een hoger niveau te tillen. Zelf denk ik dat God veel van muziek houdt en ons daarom begiftigt heeft met verlangen naar harmonie en melodie. Hij heeft tenslotte alle levende wezens muziek geschonken. Niet alleen mensen en vogels. Bijvoorbeeld gibbons staan ook bekend om hun prachtige, melodieuze zang. Luister hier: https://youtu.be/JLOn8F0p96s

Van varkens weet ik dat ze voor hun biggen neuriën tijdens het zogen. https://youtu.be/pOea0VQD5Gs

En een bioloog heeft me weleens verteld dat zelfs vissen met elkaar communiceren middels geluid. Dit naar aanleiding van mijn geliefde uitspraak wanneer iemand roept niet te kunnen zingen: alleen vissen kunnen niet zingen! (dat blijkt dus niet waar te zijn 😉)

Muziek is één van de allereerste dingen die een mens leert. Reeds in de baarmoeder komen geluiden binnen en daar reageert de baby op. Niet voor niets dragen veel aanstaande moeders een zacht belletje. Van Mozart wordt gezegd dat hij zo jong begon met componeren dat zijn herinnering aan de geluiden in de baarmoeder nog volop in zijn geheugen aanwezig waren en dat hij daarom muziek componeerde die eigenlijk bij iedereen binnenkomt. Feit is dat muziek en zeker de muziek van Mozart! al bij zeer jonge kinderen rustgevend of juist opwekkend kan werken. En bij oude mensen is het helemaal overduidelijk! Mensen die al jaren zwaar dementeren en vaak niet eens meer praten, zingen vrolijk en uit volle borst de liedjes uit hun kinderjaren mee. Ik merk dat ook op bij mijn eigen moeder, die lijdt aan vasculaire dementie en steeds minder gaat praten. Zodra ik achter de piano ga zitten en oude kinderliedjes speel, zingt ze uit volle borst mee en zit te dansen in haar stoel.

Ik zou ervoor pleiten de heiligheid van de muziek af te poetsen, ieder kind muziekles te geven (zoals dat in mijn lagere school gewoon was: elke ochtend beginnen met een kwartier samen zingen en twee keer per week klassikaal muziekles) en vooral te stimuleren samen muziek te maken. Want muziek maken is leuk, maar samen is leuker! De heiligheid van muziek zit in ieder mens verborgen en heeft niets te maken met prestatie en alles met leven en liefde. Muziek is geen wedstrijd!


Alles wat adem heeft, love de Heer!
Psalm 150

Een gedachte over “Leerlingen, leerlingen, leerlingen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s